languages

virtualtrener

Zdolności szybkościowe określają one możliwości organizmu w zakresie przemieszczania całego ciała lub jego części w przestrzeni w jak najkrótszym czasie. Od strony energetycznej ich istotą jest rozładowanie możliwie maksymalnej energii w jak najkrótszym czasie, a więc nadanie ciału maksymalnego przyspieszenia.

Zasadniczymi elementami integrującymi ten typ zdolności są więc podłoże energetyczne (źródła beztlenowe) oraz szybkość skurczu mięśnia (czas rozwinięcia siły maksymalnej) - zależna w znacznym stopniu od sfery koordynacyjnej. Najważniejszymi predyspozycjami składającymi się na zdolności szybkościowe są:

• proporcje włókien mięśniowych (FT),
• sprawność układów enzymatycznych rozpadu fosfokreatyny i glikolizy beztlenowej (MMA),
• czas reakcji i częstotliwość ruchów (koordynacja nerwowo-mięśniowa),
• proporcje dźwigni kostnych.

Typowe efekty motoryczne, w których przejawiają się zdolności szybkościowe to skoki, rzuty, uderzenia (oparte na MMA niekwasomlekowej), sprinty (biegowe, pływackie, kolarskie itp. - oparte na MMA kwasomlekowej), ale również ruch typu zawodowego (np. maszynopisanie) czy artystycznego (gra pianisty, skrzypka itp.).

Ze względu na większy, niż w przypadku zdolności siłowych, udział predyspozycji koordynacyjnych w zdolnościach szybkościowych, wydaje się, iż ich pomiar powinien uwzględniać zarówno aspekt energetyczny, jak i koordynacyjny - winny to być więc dwa testy. W warunkach laboratoryjnych uczeni proponują pomiar MMA (i to obu komponentów) oraz szybkości ruchów (np. metodą kinematograficzną). W warunkach badań populacyjnych zalecany jest pomiar maksymalnej pracy anaerobowej - MPA, obliczanej z wyników testów skoku w dal z miejsca lub wyskoku dosiężnego (jest to wielkość silnie skorelowana z MMA niekwasomlekową) oraz pomiar częstotliwości ruchów (np. test piąte tapping według Eurofitu).

Należy jeszcze raz wyraźnie podkreślić, iż pojęcie siły eksplozywnej należy w tym ujęciu do zdolności szybkościowych, nie zaś siłowych, stanowiąc równocześnie pomost łączący (tak jak podłoże anaerobowe) oba te typy zdolności.

lista artykułów

góra strony