languages

virtualtrener

Budowa trzustki

Rysunek przedstawiający budowę trzustki

Położenie
leży w jamie brzusznej na jej tylnej ścianie,wtórnie zaotrzewnowo w piętrze gruczołowym.Głowa trzustki leży na poziomie kręgów L1 i L2,trzon trzustki krzyżuje trzon kręgu L1 a ogon wznosi się do wysokości XI żebra,dochodząc do wnęki śledziony.

Wlk.i wymiary
dł.12-20 cm,wys.4-5 cm,grubość 2-3 cm,waga 70-100 g,kształt ryby

Sąsiedztwo

• Głowa - sąsiaduje ze wszystkimi częściami XII-icy,powierzchnia tylna z naczyniami krezkowymi górnymi,ż.wrotną,przewodem żółciowym wspólnym, nacznyniami nerkowymi prawymi i v.cava inferior.
• Trzon - powierzchnia przednia przez torbę sieciową z tylną ścianą żołądka, powierzchnia tylna z aorta brzuszną,tt.nerkowymi,ż.nerkową lewą,lewą nerką i lewym nadnerczem.
• Ogon - biegnie w więzadle przeponowo-śledzionowym i sąsiaduje ze śledzioną
Wzdłuż górnego brzegu trzustki biegną naczynia śledzionowe,wzdłuż brzegu przedniego (wg niektórych dolnego) - biegnie przyczep korzenia krezki okrężnicy poprzecznej. Przez wcięcie trzustki przechodzą t.i ż.krezkowa górna.

Budowa (w tym histologiczna) i czynność
w trzustce wyróżniamy głowę,trzon i ogon.Głowa jest spłaszczona w kierunku przednio-tylnym,stąd wyróżniamy na niej pow.przednią i tylną.Na dolnym brzegu głowy trzustki znajduje się wcięcie trzustki [incisura pancreatis],przez które przechodzą naczynia (t.i ż.) krezkowe górne.Od tylnej pow.głowy trzustki odchodzi wyrostek haczykowaty [processus uncinatus] leżący do tyłu od naczyń krezkowych górnych w miejscu ich przejścia przez wcięcie trzustki. Przejście głowy w trzon nosi nazwę szyjki trzustki,leży ona nad .Trzon ma na przekroju kształt trójgraniasty.Wyróżniamy w nim: powierzchnie tylna,przednia i dolna oraz 3 brzegi przedni,górny i dolny. Początkowy odcinek pow.przedniej trzonu w pobliżu głowy uwupuklony jest ku górze.To uwypuklenie nazywamy guzem sieciowym [tuber omentale]. Ogon jest spłaszczony,leży w więzadle przeponowo-śledzionowym i dochodzi do wnęki śledziony.

Trzustka jest gruczołem zewnątrz i wewnątrzwydzielniczym.Część zewnątrzwydzielnicza jest zbudowana z jednostek czynnościowych,zwanych pankreotonami.Pankreoton jest zbudowany z pęcherzyka wyścielonego komórkami pęcherzykowymi,zawierającymi białko enzymatyczne - zymogen i wstawki wysłanej komórkami wstawkowymi - produkują wodę i wodoroweglany HCO3-.Komórki pęcherzykowe są pobudzane do wydzielania poprzez hormon CCK-PZ (choleocystokinina-pankreozymina),a komórki wstawkowe przez sekretynę. Kilka pankreotonów tworzy zrazik trzustki.Z połączenia ich wstawek powstaje przewód biegnący od zrazika do przewodu trzustkowego. Część wewnątrzwydzielnicza jest utworzona przez wysepki Langerhansa, rozmieszczone w całej trzustce,choć najwięcej ich występuje w ogonie a najmniej w głowie.W całej trzustce jest około 2 mln.wysepek.W każdej wysepce leżą komórki: A - produkuja glukagon,B - insulinę (70% komórek),D (12%) - somatostatyna i PP - produkują polipeptyd trzustkowy.

Przewody trzustki
Trzustka ma 2 przewody odprowadzające:

• przewód trzustkowy główny Wirsunga
• dodatkowt Santoriniego

Umocowanie

• Do tylnej ściany brzucha poprzez warstwę tk.łącznej będącej pozostałością sklejonych blaszek otrzewnej w okresie rozwoju płodowego
• Głowa jest objęta pętlą XII i łączy się przewodami trzustkowymi z częścią zstępującą XII
• Otrzewna ścienna pokrywa trzustkę od przodu
• Ogon trzustki biegnie w więzadle przeponowo-śledzionowym

Unaczynienie

• Górna część głowy trzustki jest unaczyniona przez:
  -a.pancreatico-duodenalis superior od a.gastroduodenalis (dzieli się na gałąź przednią i tylną).
  -rami pancreatici a.hepatica communis
• Dolna część głowy przez a.pancreaticoduodenalis inf.od a.mesenterica sup. (dzieli się na gałąź przednią i tylną)
• Trzon i ogon są unaczynione przez gałęzie trzustkowe od t.śledzionowej

Krew żylna odpływa żż.towarzyszą tętnicą i uchodzą do ż.krezkowej górnej.Drobne żyły uchodzą też do ż.śledzionowej.

Odpływ chłonki

• Do ww.chł.trzustkowo-śledzionowych biegnących wzdłuż górnego brzegu trzustki,stąd naczynia biegną wzdłuż t.śledzionowej do ww.chł.trzewnych
• Do ww.chł.trzustkowych górnych i dolnych wzdłuż górnego i dolnego brzegu głowy trzustki,a z nich wzdłuż odpowiednich tętnic do ww.chł.trzewnych

Unerwienie
do trzustki dochodzą włókna autonomiczne w splotach otaczających tętnice. Włókna sympatyczne są pozazwojowe i pochodzą od splotu trzewnego a włókna parasympatyczne są przedzwojowe od nn.błędnych.Sploty dochodzące do trzustki są uzwojone - zawierają zwoje parasympatyczne,w których te włókna mają synapsy.

Funkcja

• Czynność wewnątrzwydzielnicza - produkcja insuliny,glukagon,somatostatyna i polipeptyd trzustkowy
• Czynność zewnątrzwydzielnicza - produkcja soku trzustkowego.

Sok trzustkowy - c.w.1.025,pH 8 dlatego zobojętnia sok żołądkowy,objętość 1-3 l/dobe.Skład - H2O,enzymy,Na+,K+,Cl-,HCO3-.

Enzymy:
-Proteolityczne: trypsyna,chymotrypsyna,elastazy,karboksypeptydazy
-Lipolityczne: lipaza trzustkowa,fosfolipaza,esterazy

lista artykułów

góra strony