languages

virtualtrener

Budowa nerki...

Rysunek przedstawiający budowę nerki

Położenie:
jest narządem parzystym leży w jamie brzusznej,pierwotnie zaotrzewnowo,na m.psoas maior,m.quadratus lumborum i części lędzwiowej przepony.Nerka prawa leży na wysokości pomiędzy Th12 -L3 a nerką lewą Th11-L2.Są to granice ekstremalne,ponieważ nerka jest zarówno ruchoma oddechowo,jak też jej wysokość zależy od pozycji ciała.
Oś długa nerki biegnie od góry i strony przyśrodkowej ku dołowi i bocznie. Ruchomość oddechowa: w zależności od pozycji ciała wynosi 1-3 cm (od 1/2 do pełnej wysokości kręgu)
Zmienność położenia:
wysokie - górny biegun dochodzi do Th10
niskie - dolny biegun dochodzi do grzebienia biodrowego

Wlk.i wymiary:
kształt fasoli,długość nerki wynosi przeciętnie 10-12 cm,wymiar poprzeczny 5-6 cm,grubość 3-4 cm,waga 120-200 g.Zatoka nerkowa dł.7 cm,wymiar przednio-tylny 10-12 mm,wym.poprzeczny 30-35 mm

Sąsiedztwo:

• Prawa nerka - nadnercze prawe,prawy płat wątroby,część zstępująca XII-icy, zgięcie wątrobowe okrężnicy i pętle jelita cienkiego.
• Lewa nerka - nadnercze lewe,żoladek,trzon trzustki,śledziona,zgiecie śledzionowe okrężnicy i petle jelita cienkiego. Powierzchnię tylną nerki krzyżują naczynia podżebrowe,naczynia lędzwiowe I,n.podżebrowy,n.biodrowo-podbrzuszny i n.biodrowo-pachwinowy.

Budowa (w tym histoogiczna) i czynność:
w budowie zewnętrznej nerki wyróżniamy: - powierzchnię przednią i tylną (przednia bardziej wypukła niż tylna) - brzeg przyśrodkowy - wklęsły - zawiera wnęke nerki - brzeg boczny - wypukly - biegun górny - szerszy o cieńszy - i dolny - węższy i grubszy Wnęka nerki [hilus renalis] - jest ograniczona wargą przednią i tylną.Warga tylna jest większa dzięki czemu wnęka jest skierowana ku przodowi,dołowi i przyśrodkowo.We wnęce nerki leżą naczynia nerkowe - żyła do przodu od tętnicy - a do tyłu od nich moczowód (układ vena arteria urether).

Nerka jest bezpośrednio pokryta torebką włóknistą,której głęboka warstwa zawiera włókna mięsne gładkie.Torebkę włóknistą można stosunkowo łatwo oddzielić od miąższu nerki,jedynie w przypadku kłębkowego zapalenia nerek i zawału nerki torebka zrasta się ściśle z miąższem.Na zewnątrz od torebki włóknistej leży torebka tłuszczowa obejmująca nerkę wraz z nadnerczem.Torebka tłuszczowa jest stosunkowo gruba - 2-3 cm,ma znaczenie ochronne dla nerki oraz warunkuje utrzymanie nerki w jej położeniu - u osób wychudzonych,kiedy zanika torebka tłuszczowa nerka może opadnąć - nerka ruchoma [ren mobile]. Na zewnątrz od torebki tłuszczowej nerka jest pokryta powięzią nerkową Garoty,która od przodu jest pokryta otrzewną ścienną.Powięź ta jest zbudowana z 2 blaszek:

• przedniej (powięź przednerkowa)
• tylnej (powięź zanerkowa).

Przekrój czołowy nerki:
na przekroju czołowym przez nerkę widoczny jest miąższ nerki i zatoka nerki [sinus renalis].Zatoka nerkowa otwiera się w kierunku przyśrodkowym we wnękę nerki.W zatoce nerkowej leżą kielichy mniejsze,kielichy większe,miedniczka nerkowa,tt.i żż.międzypłatowe oraz tk.tłuszczowa.

Na przekroju miąższu wyróżniamy istotę korową i rdzenna.Istota rdzenna tworzy tzw.piramidy nerkowe [pyramides renales],które na przekroju mają kształt trójkątny.Są zwrócone podstawami w kierunku kory nerki,a szczytami w kierunku zatoki nerkowej.Szczyt piramidy nosi nazwe brodawki nerkowej [papilla renalis] i jest objęty kielichem mniejszym.Istota korowa stanowi zewnętrzną część miąższu nerki oraz wchodzi między piramidy tworzące słupy nerkowe [columnae renales Bertini].Od podstaw piramid w kierunku kory wnikają drobne podłużne pasma,zwane promienistościami rdzennymi stąd korę dzielmy na: - część promienistą [pars radiata] - część skłębiona [pars convolute] - tam gdzie tych promienistości nie ma. Jednostka anatomiczna i czynnościową nerki jest nefron.W każdej nerce jest ok.1.000.000 nefronów.Nefron jest zbudowany z następujących części:

• Ciałko nerkowe,zbudowane z kłębka naczyn włosowatych tętniczych,otoczone torebka Bowmana.
• Kanalik proksymalny - kręty I rzedu - wychodzący z torebki Bowmana
• Pętla Henlego,w którym wyróżnia się ramię wstępujące i zstępujące
• Kanalik dystalny - kręty II rzędu - wstawka

W istocie korowej leżą ciałka nerkowe oraz kanaliki kręte I i II rzędu (są to tzw.części kręte).W piramidach (rdzeniu) i promienistościach leżą pętle Henlego oraz cewki zbiorcze i przewody brodawkowe (są to tzw.części proste). Kanalik dystalny uchodzi do cewki zbiorczej,która nie jest elementem nefronu. Do każdej cewki zbiorczej uchodzi szereg kanalików dystalnych.Cewki zbiorcze biegną w promienistościach rdzennych oraz w piramidach nerkowych i łączą się w przewody brodawkowate uchodzące na szczycie każdej brodawki na tzw.polu sitowym do kielichów mniejszych.

Miedniczki nerkowe:
• Typ bańkowaty - krótkie kielichy mniejsze a większych może nie być
• Typ rozgałęziony - mała miedniczka,długie kielichy

Powstawanie moczu :
pramocz jest przesączany przez kapilary tętnicze kłębka nerkowego do torebki Bowmana.Krew do naczyn kłębka dopływa naczyniem doprowadzającym [vas efferens],w którym panuje ciśnienie ok.60 mmHg,przepływa przez kapilary klębka i wypływa naczyniem odprowadzającym,również tętniczym [vas efferens],w którym panuje ciśnienie ok.40 mmHg.Naczynie odprowadzajace jest cieńsze od doprowadzajacego.W procesie filtracji powstaje ogółem 150 l pramoczu na dobę. Następnie pramocz wpływa do kanalików proksymalnego,gdzie następuje resorpcja zwrotna wody,glukozy i części elektrolitów.Następnie przepływa przez pętle Henlego do kanalika dystalnego gdzie dochodzi do ostatecznej regulacji ilości wydalanych elektrolitów (Na+,K+,H+,HCO3-) i wody.

Powstaje mocz ostateczny,który płynie cewkami zbiorczymi,przewodami brodawkowatymi do kielichów mniejszych,te łączą się w kielichy większe a te uchodzą do miedniczki nerkowej,która przechodzi w moczowód.

W związku z rolą pełnioną w produkcji moczu a także z punktu widzenia rozwojowego można podzielić nerkę na część wydzielniczą i wydalniczą.Do części wydzielniczej zaliczamy wszystkie struktury nefronów.Część wydalniczą tworza cewki zbiorcze,przewody brodawkowe,kielichy mniejsze i większe (2-3) i miedniczka nerkowa.Część wydalnicza nerki należy do dróg odprowadzających mocz.
Ilość moczu ostatecznego 1-5 l/dobę.

Wady nerki :

Wady położenia:
• do przodu od kręgosłupa poniżej swego normalnego położenia
• w okolicy promontorium
• w dole biodrowym
• w miednicy mniejszej do przodu lub do tyłu od odbytnicy

Wady w ukształtowaniu:
• nerka płatowa
• nerka podkowiasta
• pierścieniowata
• esowata
• agenezja - brak

Umocowanie:

• Torebka tłuszczowa
• Naczynia nerkowe
• Otrzewna pokrywająca przednią powierzchnię nerki
• Przylegające trzewia
• Powięź nerkowa
• Ciśnienie wewnątrzbrzuszne

Unaczynienie:
t.nerkowa odchodzi od aorty brzusznej na wysokość krążka międzykręgowego L1-L2, dochodzi do wnęki nerki i dzieli się na gałąź przednią i tylną,które w zatoce nerkowej dzielą się na tt.międzypłatowe [aa.interlobares].Biegną one w słupach nerkowych między piramidami nie rozgałęziając się.Dochodzą do do granicy między istotą korową a rdzenną,zakręcając na podstawy piramid,zmieniając nazwę na tt.łukowate [aa.arcuatae].Biegną one wzdłuż piramid i oddają do kory nerki tt.międzyzrazikowe [aa.interlobares] a do rdzenia (piramid) tt.proste prawdziwe [aa.rectae verae].

Od tt.międzyzrazikowych odchodzą naczynia doprowadzające [vasa afferentia] dochodzące do kłębków nerkowych.Ponadto tt.międzyzrazikowe oddają do rdzenia nerki tt.proste prawdziwe podobnie jak tt.łukowate.

Z kłębkow wychodzą naczynia odprowadzające [vasa efferentia],które następnie dzielą się na kapilary odżywiające korę nerki (oplatają one kanaliki kręte). W ten sposób powstaje sieć dziwna [rete mirabile] tętniczo-tętnicza. Korę nerki unaczyniają ponadto tzw.tętniczki Ludwiga,które mają znaczenie w przypadku niedrożności naczyń kłębka.

Tt.Ludwiga odchodzą od tt.międzyzrazikowych i naczyń oprowadzających. Do rdzenia nerki oprócz tt.prostych prawdziwych od tt.łukowatych i międzyzrazikowych,dochodzą jeszcze tt.proste rzekome [aa.rectae spuriae] odchodzące od naczyń odprowadzających.

Krew żylna odpływa:

• Z kory nerki krew odpływa żż.gwiaździstymi [vv.stellae],które łączą się z żż.międzyzrazikowymi [vv.interlobulares] a te uchodzą do żż.łukowatych [vv.arcuatee].
• Z rdzenia nerki - żyłki proste - uchodzą do vv.arcuatae Żż.łukowate towarzyszą tętnicą i uchodzą do żż.międzypłatowych.W zatoce nerki żż.międzypłatowe łączą się w ż.nerkową [v.renalis],która uchodzi do ż.głównej dolnej.

Odpływ chłonki:
do ww.chł.lędzwiowych i dalej do pni lędzwiowich

Funkcja:

• Produkcja moczu 1.5 l/dobę
• Regulacja objętości i składu substancji nieorganicznych i organicznych oraz
osmolarności płynu zewnątrzkomórkowego.
• Udział w regulacji równowagi kwasowo-zasadowej
• Wydalanie zbędnych produktów metabolizmu
• Czynności metaboliczne
• Zmiana nieaktywnej wit.D3 w postać aktywną 1,25(OH)2D3
• Wydzielanie substancji hormonalnie czynnych: renina,erytropoetyna,
bradykinina,PGF2,TXA2,prostacyklina PGJ2.

lista artykułów

góra strony