Położenie:
leży w jamie brzusznej,na jej tylnej ścianie.Opuszka wewnątrzotrzewnowo,
pozostałe części wtórnie zaotrzewnowo.Opuszka i część zstępująca leży w piętrze
gruczołowym,część pozioma i wstępująca w piętrze jelitowym.
Wyróżniamy:
opuszkę (część górną) [bulbus] - leżącą
na wysokości trzonu L1
część zstępująca [pars descendens] - po prawej stronie kręgosłupa
na wysokości od L1 - L3
część pozioma [pars horisontalis] - krzyżuje
trzon L3
część wstępująca [pars ascendens] - leży
po lewej stronie kręgosłupa na wysokości L3 do L2 XII przechodzi zgięciem
XII-czczym w jelito czcze [flexura duodeno-ieiunalis].Jest
ono umocowane przy pomocy więzadła albo mięsnia wieszadłowego
[m.suspensorius duodeni Treitzi],który przyczepia się do zgięcia
dwunastniczo-czczego.
Wlk.i wymiary:
kształt pętli ustawionej pionowo lub poziomo względnie kształt litery V.
Długosc 25-30 cm.
Sąsiedztwo :
Wszystkie części XII sąsiadują z głową trzustki
Część górna opuszka:
- od przodu:
- płat prawy i
-płat czworoboczny wątroby
- szyjka pęcherzyka żółciowego
- od tyłu:
- ż.wrotna
- ductus choledochus
- a.gastro-duodenalis
Część zstępująca:
- od przodu
- płat prawy wątroby
- trzon i szyjka pęcherzyka żółciowego
- mesocolon transversum
- od tyłu - moczowód prawy
- nerka prawa
- naczynia nerkowe prawe
- v.cava inferior
- ductus choledochus
Część pozioma:
- od przodu - naczynia krezkowe górne
- pętle jelita cienkiego
- od tylu - moczowód prawy
- v.cava inferior
- aorta brzuszna
Część wstępująca:
- od przodu - krezka jelita cienkiego
- od tyłu - naczynia nerkowe lewe
Budowa :
w błonie śluzowej XII widoczne są liczne,wysokie fałdy okrężne [plicae
circulares] z wyjątkiem opuszki [bulbus],gdzie błona śluzowa jest gładka.Na
tylno-przyśrodkowej ścianie części zstępującej XII - icy przebiega fałd
podłużny XII [plica longitudinalis duodeni],wywołany przez przebieg przewodu
żółciowego wspólnego.Fałd ten kończy się brodawką XII-icz większą [papilla
duodeni maior Vateri].Na tej brodawce jest wspólne ujście przewodu żółciowego
wspolnego i przewodu trzustkowego Wirsunga.Może też istnieć brodawka XII
mniejsza [papilla duodeni minor Santorini].Na tej brodawce uchodzi przewód
trzustkowy dodatkowy.Jeżeli ta brodawka występuje,wówczas leży powyżej i do
przodu od brodawki Vatera.