|
| Makroelementy - SÓD (Na), CHLOR (Cl), POTAS (K) |
2 Sie 06 |
| languages |
|
virtualtrener |
 | Pierwiastki te stanowią główny składnik płynów komórkowych. Około 40% zasobów sodu i około 8% potasu zmagazynowana jest w kościach. |
Wszystkie trzy pierwiastki wydalane są z moczem i potem, w niewielkim stopniu z kałem. Podczas wysiłku fizycznego i przy wysokiej temperaturze otoczenia znacznie zwiększa się wydzielanie potu. Jeden dm3 potu zawiera:460 - 1800 mg sodu, 160 - 300 mg potasu, 700 - 2100 mg chloru. W trakcie zawodów lub podczas intensywnego treningu straty te sięgają około 3 litrów. Dlatego zalecane jest podawanie sportowcom napojów zawierających 0,1 - 0,2% NaCl.
Pierwiastki te uczestniczą w :
- gospodarce wodnej organizmu i regulacji kwsowo-zasadowej
- czynnościach komórek nerwowych i mięśniowych
- regulacji transportu glukozy, magazynowanie glikogenu (K)
HIPOKALIEMIA (niedobór K)
Może występować przy biegunkach, wymiotach, anoreksji i zaburzeniach równowagi kwasowo-zasadowej oraz może być następstwem stosowania środków przeczyszczających i moczopędnych (alkohol i kawa wzmagają wydalanie potasu). Hipokaliemia powoduje: Upośledzenie ośrodkowego układu nerwowego, zwiotczenie mięśni szkieletowych, porażenie mięśni gładkich i zaburzenie rytmu serca. W takich przypadkach stosuje się preparaty farmaceutyczne.
HIPERKALIEMIA (nadmiar K)
Jest wynikiem chorób nerek i objawia się: zwolnieniem akcji serca, spadkiem
siły mięśniowej, mrowieniem kończyn i ust.
HIPONARTEMIA (niedobór NaCl)
Nadmierne straty chlorku sodowego związane są z jego niską podażą lub/i dużymi stratami, np.: przy silnym poceniu się, biegunki, wymioty, stosowanie środków moczopędnych. Jeżeli straty sodu są duże pojawia się: osłabienie fizyczne i psychiczne, utrata łaknieniem mdłości i wymioty
HIPERNARTEMIA (nadmiar NaCl)
Zjawisko to występuje o wiele częściej i związane jest z przyzwyczajeniem do smaku słonego. Pojawia się obrzęk, nerwowość, przyspieszone oddychanie.
ZAPOTRZEBOWANIE
Niezbędne ilości Na i Cl nie są dokładnie określone, w dużym stopniu zależą od temperatury i wilgotności otoczenia, od aktywności fizycznej oraz od wieku. Natomiast zapotrzebowanie na potas zależy od tempa wzrostu.
Zalecane dzienne spożycie: sód - 575 do 625 mg, potas - 3500 mg, chlor - 750 do 800 mg
ŻRÓDŁA Na
- sól kuchenna
- ryby solone 1000 mg/100g
- wędliny i wędzonki 700 - 1000 mg/100g
- konserwy mięsne 700 - 800 mg/100g
- sery podpuszczkowe 750 mg/100g
- pieczywo 350 - 500 mg/100 g
ŻRÓDŁA Cl
- sól kuchenna
- wędliny 1000 - 1700 mg/100g
- sery podpuszczkowe 1300 mg/100g
Spożycie soli kuchennej nie powinno przekraczać 6g/dzień, tymczasem przeciętne spożycie soli w Polsce wynosi (o zgrozo) 15 g/ osobę. Można je zmniejszyć stosując sól niskosodową, przyprawy lub po prostu nieco mniej dodawać jej do przygotowania potraw i przy stole.
ŻRÓDŁA K
- rośliny strączkowe 1000 - 1700 mg/100g
- orzechy 500 - 700 mg/100g
- ziemniaki 400 mg/100g
- ryby ok. 400 mg/100g
- banany, porzeczki 300 mg/100g
- mięso 200 - 300 mg/100g
- produkty zbożowe (całe ziarna) 100 - 400 mg/100g
Diety, które zawierają mało warzyw, a dużo produktów przemysłowo przetworzonych dostarczają mniej potasu, natomiast diety wegetariańskie zwykle obfitują w ten pierwiastek.
| Autor: | virtualtrener |
| Źródło: | brak danych |
| Opracowanie: | virtualtrener © 2003-2008 |
| |