languages

virtualtrener

Fosfor (P, łac. phosphorus) to pierwiastek chemiczny, niemetal. Po raz pierwszy wyodrębnił go Hennig Brand w 1669 roku.

Fosfor jest niezbędny do życia. Wchodzi w skład kwasów nukleinowych oraz wielu związków przekazujących energię na poziomie molekularnym, takich jak ATP. W organizmie zwierzęcym fosfor jest składnikiem kości i kwasów nukleinowych. Należy do grupy makroelementów.

Ważne minerały fosforu to apatyt i fosforyty. Fosfor tworzy szereg kwasów, z czego najważniejszym jest kwas fosforowy (V) H3PO4. Związki fosforu są stosowane jako nawozy sztuczne.

Związki fosforu

• fosforowodór
• fosforki
• fosforany (sole kwasów fosforowych)

Fosfor ma 4 odmiany alotropowe: fosfor biały, fosfor czerwony, fosfor czarny i fosfor fioletowy. Właściwości fosforu fioletowego i czarnego są słabo poznane. Fosfor biały jest najaktywniejszą odmianą fosforu. Jego cząsteczka składa się z 4 atomów. Jest skrajnie łatwopalny i wystarczy lekkie potarcie by go zapalić. Z tego powodu dawniej produkowano z niego zapałki, które po potarciu o cokolwiek zapalały się. Fosfor biały jest silnie trujący ,a dla człowieka o masie 60 kg śmiertelna dawka wynosi 100 mg. Fosfor biały jet stosowany także jako broń zapalająca. Kolejną odmianą jest fosfor czerwony. Nie jest tak łatwopalny jak fosfor biały, ale jego ugaszenie jest bardzo trudne, ponieważ pali się nawet przy ograniczonym dostępie tlenu. Fosfor czerwony ma budowę bezpotaciową.

W organizmie znajduje się przede wszystkim w kościach w połączeniu z wapniem, jego przemianę kontroluje hormon gruczołów przytarczycznych i kalcytonina. Zapotrzebowanie dobowe na ten pierwiastek wynosi 800-1200 mg. Fosfor jest konieczny dla prawidłowej struktury kości i zębów, ponadto wpływa na podstawowe przemiany, m.in. na przemianę energetyczną w mięśniach, tworząc związki bogatoenergetyczne, takie jak fosfokreatyna i kwasy adenozynofosforowe (ATP, ADP). Współdziałanie wapnia i fosforu w wielu procesach ustrojowych jest ogólnie znane, jest ono najlepsze kiedy ich wzajemny stosunek wynosi 2:1.

lista artykułów

góra strony