Witamina A (retinol, ATC: A 11 CA 01) - powstaje z lipidowego prekursora - karotenu.
Funkcje
Funkcją tej witaminy jest m.in.:
współtworzenie rodopsyny (purpury wzrokowej)
zapewnienie normalnego wzrostu kości i zębów przez regulację aktywności komórek tkanki kostnej
reguluje wzrost i funkcjonowanie tkanki nabłonkowej
Karotenoidy są przeciwutleniaczami i działają na ogół umiarkowanie przeciwnowotworowo, jednak duże dawki beta-karotenu, zarówno u palaczy jak i zwierząt laboratoryjnych poddanych expozycji na dym tytoniowy, powodują zwiększenie częstości występowania raka płuca (beta-Carotene and Retinol Efficacy Trial - "CARET").
W komórkach znajdują się specjalne receptory (z rodziny zinc finger) wiażące się z pochodnymi retinolu w cytoplaźmie i aktywującymi transkrypcje genów po przemieszczeniu się do jądra komórkowego i przyczepieniu do specyficznych sekwencji DNA.
Niedobór prowadzi do tzw. kurzej ślepoty - kseroftalmii.
Można ją znaleźć w owocach i warzywach.
Nadmiar
Zapas witaminy A przechowywany jest w wątrobie i wystarcza na okres ok. 2 lat. Organizm metabolizuje karoten (który jest dimerem) według potrzeby, dlatego też wysoki poziom karoten nie jest szkodliwy w porównaniu z formą estrowa (zwierzęca forma witaminy A). Nadmiar witaminy A spowodowany jest jej nadmiernym spożyciem, głównie w postaci leków (witamina A, isotretinoin/Accutane), znacznie rzadziej dietą.
Pochodne witaminy A mają działanie teratogenne (uszkadzające płód).
generated in 0.194 seconds
